نيازسنجي سلامت
مولف رضا اميني
ويراستار بتول شيرازي
مشخصات نشر: تهران: پژوهشكده مهندسي و علوم پزشكي جانبازان، 1385
مشخصات ظاهري: 224 ص. مصور ،جدول ،نمودار.
شابك : 946-9930-35-3
يادداشت : كتابنامه :ص. 219-224.
موضوع: پزشكي – خدمات – نيازسنجي.
رده بندي كنگره : 1385 9 ن 8 الف / 394 RA
رده بندي ديويي : 1068/362
شماره كتابخانه ملي : 35412-85م
بسياري از افراد تصور مي کنند که نيازسنجي گوش دادن و يا استخراج اطلاعات مراجعيني است كه براي دريافت خدمت به يک مرکز مراجعه مي‌كنند؛ براي مثال، بيماري که به يک پزشک مراجعه مي‌کند، شکاياتي را مطرح مي‌کند. آيا هرآنچه او مي‌گويد، نياز افراد آن جامعه است؟ به‌طور يقين يك فرد يا يك گروه خاص كه براي دريافت خدمات به يك مركز يا يك متخصص مراجعه مي‌نمايند، نماينده‌ي كل جامعه نيستند. نکته اين جاست که بايد با يک نگاه سيستمي به موضوع وارد شد و از هرگونه نگرش مقطعي و با زاويه ديد خاص، پرهيز نمود. مسايل و مشکلات شخصي خاص ،كه شکايات و يا تقاضاهايي را مطرح مي‌کند، ممکن است با مشكلات ديگر گروه‌هاي جامعه متفاوت باشد؛ پس بر اين اساس و با دريافت نظرات گروهي خاص نمي‌توان به نيازهاي عموم جامعه‌ي مورد نظر، دست يافت. در واقع، بايد بين نيازهاي افراد و نياز گروه‌هاي خاص وهم چنين نيازهاي عموم جامعه، تفاوت قايل شويم. بنابراين، نيازسنجي روش و نگاهي سيستمي است که طي آن مي توان دريافت که آيا اعضاي يک جامعه خدمات را به شکل مناسب و متناسب با وضعيت خويش (جغرافيايي، اقتصادي، خصوصيات جمعيتي و . . . ) دريافت مي‌کنند يا خير؛ و البته، بهترين راه براي ارتقاء سطح سلامت آنان چيست؟ براي انجام چنين کاري لازم است بررسي‌هاي اپيدميولوژيک، کيفي و مقايسه‌اي، صورت گيرد تا بتوانيم مشکلات سلامت يک جامعه را استخراج کنيم و هم چنين کيفيت خدمات و چگونگي دسترسي به آن‌ها را دريابيم. درواقع نيازهاي سلامت، آن دسته از نيازها هستند که با انجام مداخلات لازم بتوانيم تغييري در وضعيت آن‌ها ايجاد نماييم و در ازاي آن تغييرات، سود خاصي نيز حاصل شود. منظور از اين سود بازگشت مالي آني نيست، بلکه با انجام يک‌سري مداخلات و يا برنامه‌هاي اجرايي مي‌توان از بروز مشکلات پيچيده‌تر جلوگيري نمود و نيز از وخامت وضع موجود کاست که در پي آن کاهش هزينه‌ها به همراه خواهدآمد که خود سودمندي فراواني است. از منظر ديگر کاهش خطرات و لطمات محتمل براي آحاد جامعه، موجب افزايش اين بهره‌وري خواهدشد. همچنين به سبب ارتباطات پيچيده و درهم تنيده در درون يک جامعه، بين آحاد و يا بين فرآيندها، با تغيير در بخشی از جامعه و يا تغيير در خصلتی از جامعه، بخش‌ها و خصوصيات ديگر نيز متغير خواهند شد. پس بايد ديد کداميک از مسايل، بيشترين تأثير را بر روي زنجيره‌ي خصوصيات جامعه خواهدداشت. در بحث‌هاي آتي به اثر زنجيره‌اي خواهيم پرداخت. موفقيت يک نيازسنجي در گرو آن است که درک عملي از وضع موجود و يا آن چه که رخ داده است، داشته باشيم و زمان و منابع مناسبي را براي آن در نظر بگيريم. ضمن اين كه لازم به ذكر است، پيگيريو به كار گيري نتايج نيازسنجي در برنامه‌ريزي اهميّت فراوان دارد؛ چراکه اگر اين بخش فراموش شود، به نوعي تمام فعاليت‌ها بي اثر و ابتر خواهند ماند.
